آثار دائم موزه هنرهای معاصر تهران؛ حاضران همیشگی

موزه هنرهای معاصر تهران از جمله مهم‌ترین موزه‌های ایران است، که در تاریخ ۱۳۵۶ شمسی، به کوشش و حمایت فرح پهلوی و توسط کامران دیبا طراحی و بنا شد. این موزه دارای گنجینه‌ای بی‌نظیر از آثار هنرمندان بزرگ تجسمی مدرن و معاصر ایران و جهان طی دوره‌ای صد و پنجاه ساله است، که به موجب آن جزء مهم‌ترین و جامع‌ترین گنجینه‌های هنر مدرن دنیا، در مقایسه با موزه‌های هنر معاصر و نوگرای شرق و غرب، به شمار می‌آید.

موزه هنرهای معاصر

آثار موجود در گنجینۀ دائمی موزۀ هنرهای معاصر تهران بالغ بر سه هزار قطعه در سبک‌های امپرسیونیسم تا هنر مفهومی است، که در میان آن‌ها آثار تجسمی هنرمندانی نظیر گوگن، پیکاسو، رنه ماگریت، سالوادور دالی، دنیس اوپنهایم، ژان دوبوفه، جیم داین، جوزف کاسوث، من ری، ارنست، پولاک، رنوار، هانری دُتولوز لوترک، رابرت مادرول، خوان میرو، رودن، مارک شاگال، ژرژ براک، دیگو ریورا، رابرت راشنبرگ، اندی وارهول، ادوارد مونک، آنری ماتیس، مارسل دوشان، لویت، جیاکومتی، ون‌گوگ، کلود مونه، کیس فان دنگن، روی لیختنشتاین، دانلد جاد،  هاکنی، ادوارد چیلیدا، ماکس ارنست، مارک روتکو و واسیلی کاندینسکی دیده می‌شود.

آثار هنرمندان نامدار ایرانی از جمله حسین زنده‌رودی، محمد احصایی، صادق تبریزی، لیلی متین‌دفتری، فرامرز پیلارام، آیدین آغداشلو، محسن وزیری‌مقدم، سهراب سپهری، منصور قندریز، مارکو گریگوریان و پرویز تناولی نیز در این گنجینه وجود دارد.

ارزش این مجموعه در سال ۱۳۹۷، حدود پنج میلیارد دلار تخمین زده شده است؛ با این حال، به نقل از برخی منابع، این رقم ده میلیارد دلار نیز ذکر شده است. همین امر گنجینۀ دائمی موزه هنرهای معاصر را در ردۀ سرمایه‌های ملی ایران قرار می‌دهد.

حاضران همیشگی: آثار موجود در فضای درونی و بیرونی موزه

آثار دائمی موزه هنرهای معاصر تهران در بخش‌های مختلفی از این فضا نگه‌داری می‌شوند که عبارتند از: گالری‌ها و فضای درونی، مخزن (گنجینه)، و محوطۀ بیرونی. تعدادی از این آثار به طور دائم در معرض دید عموم قرار دارند. در فضای درونی موزه، راهروهای پیچی گردِ مجسمۀ «ماهی نارنجی» الکساندر کلدر، با اجزای نارنجی معلق میان زمین و هوا، می‌چرخند. در قعر هشتی موزه، ظرف فولادی مربع‌شکل، با نام «ماده و فکر» قرار دارد که محتوی روغن سیاه است و توسط نوریوکی هاراگوچی خلق شده است.

طی هر نمایشگاه، دو یا سه گالری از نه گالری موزه به طور دائم به نمایش آثار گنجینه اختصاص می‌یابد. همچنین، در ادوار مختلف و غالبا با رویکردهایی پژوهشی مجموعه‌ای منتخب از آثار نفیس در معرض دید بازدیدکنندگان قرار می‌گیرند.

در بیرون از ساختمان، باغ تندیس‌ محوطه‌ای است که در آن پانزده مجسمه‌ از هنرمندان نامدار جهان وجود دارد: «مرد در حال قدم زدن» و «زن ایستاده» آلبرتو جاکومتی، «اسب و سوارکار» مارینو مارینی، «تقدیس» پرویز تناولی، «زن و مرد کشاورز» داریوش صنیع‌زاده، «گلابی خاردار» الکساندر کالدر، «ریتم در فضا» ماکس بیل، «در ستایش پابلو نرودا» ادواردو چیلیدا، پیکره‌های لمیدۀ دوقطعه‌ای و سه‌قطعه‌ای هنری مور، «درمانگر» رنه ماگریت، «نقش جدی» مکس ارنست و آثاری بی‌نام از کارل اشلامینگر و آرنالدو پومودورو.

آثار خارجی موجود در گنجینه موزه: از نقاشی تا لیتوگرافی

در گنجینۀ موزه هنرهای معاصر تهران، آثار متعلق به قرن نوزده میلادی تا معاصر نگه‌داری می‌شوند که سبک‌های مختلف امپرسیونیسم، کوبیسم، اکسپرسیونیسم انتزاعی، سورئالیسم، مینیمالیسم، رئالیسم، هایپررئالیسم، پاپ‌آرت و غیره را در برمی‌گیرد. از بعضی هنرمندان بزرگ تعداد قابل‌توجهی اثر در گنجینه وجود دارد. به عنوان مثال، از پیکاسو سی اثر موجود است که از میان آن‌ها می‌توان به «پنجره‌ای باز رو به خیابان پانتیپور»، «زنی که می‌گرید ۱ و ۲»، «ژاکلین در حال مطالعه» و «چهره زن شماره ۲» اشاره نمود. دوازده اثر از جسپر جونز، دوازده اثر از رابرت راشنبرگ، بیش از ده اثر از یاکو آگام و حداقل پانزده اثر اندی وارهول، از جمله پرتره‌های میک جگر، مرلین مونرو، سرخپوست امریکایی و سری ده‌گاانۀ مائو، قوطی‌های کنسرو و اثر ارزندۀ «خودکشی»، نیز موجود هستند.

موزه هنرهای معاصر حوض روغن

از جمله آثار نفیس دیگری که به این گنجینه تعلق دارند، می‌توان از «نشسته بر دروازه ابدیت» ونسان ون‌گوگ، «طبیعت بی‌جان با باسمه ژاپنی» گوگن، «خانه‌های نوکه در بلژیک» کامی پیسارو، «کسی که از تاهیتی بازمی‌گردد» آنری ماتیس، «دختری از مون‌مارتر»، «سوارکار» و «کارناوال» لوترک، «منظره‌ای در اطراف ژیورنی» کلود مونه، «سی‌ینا» و نقاشی نفیس «میانه زرد» روتکو، نقاشی «راه آسمان» رنه ماگریت، «امتدادهای روشن» واسیلی کاندینسکی، «تی ۹۷۳ ای ۱۳» هانس هارتونگ، «آب‌بندی»، «اسکلت‌بندی» و «بدرقه» رابرت راشنبرگ، چاپ‌های سنگی جسپر جانز با نام‌های «تله گذر ۱» و «چرخ‌دنده»، «دختری با موهای مدل شکارچی قلب» تولوز لوترک، «گیتا، میوه و تنگ» ژرژ براک، «ورود مسیح به بروکسل در ۱۸۸۹»، «ازدواج صورتک‌ها» و «کلیسای جامع» جیمز انسور، «تاریخ طبیعی» ماکس ارنست، نقاشی دیواری «شیشه بزرگ» مارسل دوشان، خودنگارۀ ادوارد مونک، «نور در ماه اوت» ویلم دکونینگ، و اثری از مجموعۀ گشوده‌های رابرت مادرول نام برد.

‌‌

از خوان میرو «پرندگان غارها»، «گاوباز» و «طراحی روی تابلوی شماره ۵» در گنجینۀ موزه هنرهای معاصر تهران موجود است. همچنین، یکی از مهم‌ترین آثار جکسون پولاک با نام «سرخ هندی»، لیتوگرافی «زاپاتا» اثر داوید آلفارو سی‌که‌ایروس، «ترینیداد فرناندز» کیس فان دنگن، «براتاتا»، «ملودی» و «طبیعت بی‌جان» روی لیختنشتاین، نیز جزء دارایی‌های گرانبهای این موزه هستند. آثاری از ریچارد مک‌لین، جان سالت، دان ادی، ریچارد استس، رالف گوئینگز، مایک گورمن، جاک کلوز، هوارد کانوویتز، رابرت کاتینگهام، مالکوم مورلی، دوان هانسون و ژان سابیسکی نیز جزء آثار دائمی موزه هنرهای معاصر تهران است، که کمتر در معرض بازدید قرار گرفته‌اند.

دیگر آثار خارجی گنجینه: از مجسمه تا عکس

‌‌‌

بجز طراحی، نقاشی، لیتوگرافی و چاپ سنگی، آثار تجسمی دیگر نیز از هنرمندان خارجی در مجموعه آثار موزه هنرهای معاصر تهران یافت می‌شود، که از جمله آنها می‌توان به مجسمه‌های بی‌عنوان دانلد جاد و دی فلاوین، مجسمۀ «عنتر و بچه‌اش» پیکاسو، «بیضی با نقاط تیز» هنری مور، «جنون ماه» ماکس ارنست، «پنج قطعه برنز» ژرژ براک، و «مکعب باز» سول لویت اشاره نمود. این گنجینه شامل مجموعه عکس‌هایی از عکاسان خارجی نظیر فلیکس نادار، هنری فاکس تالبوت، جولیا مارگارت کامرون، لوئیس هاین، آگوست سندر، ادوارد جین استاکین، انسل آدامز، واکر ایوانز، آلفرد اشتایگلیتس و مارگرت برک وایت است.

آثار موزه هنرهای معاصر

آثار ایرانی موجود در گنجینه موزه: از نقاشی تا خوشنویسی

آثار هنرمندان ایرانی نیز در گنجینۀ موزه هنرهای معاصر تهران یافت می‌شود، که برخی از آنها از زمان تاسیس و راه‌اندازی موزه خریداری شده و برخی دیگر به مرور زمان، بعد از انقلاب، طی حراجی‌ها و رویدادها به گنجینه اضافه شده‌اند.

نمونه‌هایی از مجموعه آثار هنرمندان ایرانی در این گنجینه عبارتند از: نقاشی‌خط‌های کوروش شیشه‌گران و محمد احصایی، خطاطی‌های نصرالله افجه‌ای با نام‌های «بسم الله النور»، «مجلس اول» و «عشق»، «دو دل‌داده»، خطاطی‌های فرامرز پیلارام، نقاشی‌های بی‌عنوان حسین زنده‌رودی، واحد خاکدان، گیزلا وارگاسینایی، سیراک ملکونیان، حبیب آیت‌اللهی، مارکو گریگوریان، حبیب توحیدی، ابراهیم مقبلی، نصرت‌الله مسلمیان، آنه محمد تاتاری، هادی هزاوه‌ای، مصطفی گودرزی، صادق تبریزی، پریوش گنجی و منصور قندریز.

از دیگر آثار نقاشی موجود در گنجینه می‌توان به نقاشی‌های لیلی متین دفتری مانند «آب تهران» و «پرتره نسرین»، پنج اثر از مرتضی کاتوزیان از جمله «به یاد شهیدان» و «نامه»، «خرم آن روز» منوچهر صفرزاده، «درختان» و نقاشی بی‌عنوان از سهراب سپهری، «خراشیدگی‌های زمین» محسن وزیری‌مقدم، «زن، اسب و خوشه گندم» بهرام دبیری، «آدم‌ها»ی صادق بریرانی، «چشم‌انداز» یعقوب امدادیان، «ترکیب خاکستری و سفید» سونیا بالاسانیان، «سرودی ناتمام» مرتضی اسدی، «بسیار» و «صدای رنگ‌ها» از ایران درودی، «پدرم روضۀ رضوان به دو گندم بفروخت» و «گزارش» علیرضا اسپهبد، «انقلاب» و «آیین گذر» از هانیبال الخاص، «گلدان‌ها» و «طبیعت بی‌جان» پروانه اعتمادی، «منظره» منوچهر نیازی، «سقوط گاو» ناصر اویسی، «عاشورا» محمدحسین حلیمی، «یا مولا» از ناصر پلنگی، «افسانه آفرینش» طاها بهبهانی، «ضامن آهو» از غلامعلی طاهری»، «انسان معاصر» علی ذاکری، «سمفونی موج» ناصر آراسته، «پروانه» اثر ایرج اسکندری، «درویش» بهمن بروجنی، «دیدار» کاظم چلیپا، «مادرم اهل کاشان بود» همایون سلیمی، «درخت» یعقوب عمامه‌پیچ، «خانه روستایی» و «مشابهات» از پرویز کلانتری، نقاشی‌های آبسترۀ مسعود عربشاهی، نقاشی سیاه و سفید و بی‌عنوان بهجت صدر، «رقصی چنین» و «غیر قمر هیچ مگو» حبیب‌الله صادقی، نقاشی‌های «مساحت»، «دلیل» و »فصل دوم» از علی‌اکبر صادقی، «درختان سبز» علی گلستانه، «درخت زندگی» رضا هدایت، «فاصله» حسین خسروجردی، طراحی و نقاشی رنگی از اردشیر محصص، سه اثر از مرتضی ممیز مانند «خورشید شکسته» و «روییدن خورشید»، «طبیعت بی‌جان» منوچهر یکتایی، «منظره»های جلال شباهنگی، و «هویت: در ستایش ساندرو بوتیچلی» آیدین آغداشلو اشاره نمود.

غلامحسین نامی، حسین محجوبی، زهرا رهنورد، میرعبدالرضا دریابیگی، ناصر عصار، محمدعلی حیدریان، رضا شهابی، محسن سهیلی، محمد رادوند، علی آذرگین، ابوالقاسم سعیدی و علی‌اکبر یاسمی از دیگر هنرمندان ایرانی هستند که آثارشان در گنجینۀ موزه هنرهای معاصر تهران نگهداری می‌شود.

دیگر آثار ایرانی گنجینه: مجسمه، کلاژ و عکس

همچنین، بجز آثاری که پیش از این از آنها یاد شده است، آثار تجسمی دیگری نیز از هنرمندان ایرانی در گنجینۀ موزۀ هنرهای معاصر تهران وجود دارد. تندیس «شاعر و قفس بلبل» پرویز تناولی، تندیس «دیو» از فریدون آو، تندیس بی‌عنوان از سعید شهلاپور، چهل‌تکه‌ای از رضا بانگیز و کلاژ «همیشه یاد» جواد نوبهار از این دسته هستند. موزۀ هنرهای معاصر تهران، علاوه بر آثاری که توسط بانیان موزه در زمان پیش از انقلاب خریداری شده است و آثار خریداری شده در دوره‌های مختلف حراج‌ تهران، از آثار اهدایی به گنجینه نیز برخوردار است. به عنوان مثال، جمشید ناصری، به وصیت همسر خود منیژه میرعمادی، تعداد هفتصد و پنج اثر به موزۀ هنرهای معاصر تهران تقدیم نموده است، که شامل آثاری از ژازه تباتبایی، قاسم حاجی‌زاده، حسین زنده‌رودی، علی‌اکبر صادقی، محمد احصایی، رضا مافی، فریده لاشایی و عباس کیارستمی می‌شود.

رویکرد سنت‌گرای موزه نوگرا: نگارگری‌های گنجینه

با این حال، دارایی‌های موزۀ هنرهای معاصر تهران پس از انقلاب تنها به آثار نوگرا و معاصر محدود نمی‌شود. در سال ۱۳۷۳ موزۀ هنرهای معاصر تهران، در طی معاوضۀ تابلوی «سه زن»، اثر ویلم دکونینگ، توانست صد و هجده برگ از شاهنامۀ تهماسبی را به مجموعه دارایی‌های خود بیفزاید؛ اگرچه این آثار ذیل هنرهای معاصر به شمار نمی‌آیند و از این بابت نقدهایی به موزه وارد شد. منتقدان بر این باور بودند که چنین معاوضه‌ای با رویکرد موزه در خصوص معاصر و نوگرا بودن آثار در تعارض است. با این حال، بسیاری نیز عزم موزه را در راستای دستیابی به گنجینه‌های تاریخی و ملی ستودند.

از جمله نگاره‌های موجود در این مجموعه می‌توان به نگاره‌های «در ستایش خداوند و خرد»، که آغاز کتاب شاهنامه است، «پسران فریدون با دختران شاه سرو»، «فریدون نامه‌ای از سلم و تور دریافت می‌کند»، «ماران شاه ضحاک»، «تور قباد را سرزنش می‌کند»، «کاوه محضر ضحاک را به زیر پای می‌افکند»، «منوچهر سلم را می‌کشد» و «زایش زال» اشاره نمود. نگارگری‌های دیگری نیز از نگارگران معاصر در میان آثار گنجینۀ موزه وجود دارند که بعضا با رویکردی مدرن درآمیخته‌اند. از میان این دسته از نگارگری‌ها می‌توان به آثار محمدباقر آقامیری با عنوان «محبت ازلی» و «ظهر عاشورا»، «ارعاب» از مجید مهرگان، «زال و سیمرغ»، «فرزندان انقلاب» و «ابراهیم در آتش» اردشیر مجرد تاکستانی، سه اثر «لانه»، «نظاره‌گر عشق» و «وداع» از فرح اصولی و اثری بی‌عنوان از زینت‌السادات امامی اشاره نمود.

جای خالی آثار: مطرودها، معدومی‌ها و گم‌شده‌ها

وقایع سال ۵۷ بر موزۀ هنرهای معاصر تهران نیز تاثیر گذاشت. اگرچه، این تغییرات به همت کارکنان و مسئولان وقت با کمترین خسران آثار گنجینه همراه بود. اما از آن زمان به بعد، تعدادی از آثار تجسمی موجود در گنجینۀ موزه حذف و یا از نمایش عموم کنار گذاشته شد. به عنوان مثال، پرترۀ فرح که اندی وارهول آن را کشیده بود با چاقو تکه‌تکه شد. تندیسی از بهمن محصص شکسته و تندیس «مرد رهگذر» پرویز تناولی نیز ناپدید شد. آثار قابل توجهی از این مجموعه، تحت عنوان غیرقابل نمایش، در گنجینه باقی ماندند. تعدادی از آنها، صرفا در زمان‌های مختلف، برای متخصصان هنری به نمایش درآمد، از جمله «آرمیدن دو نفر بر تخت در حضور دیگران» از فرانسیس بیکن؛ اما تعدادی نیز مانند «گابریل با پیراهن باز» از پیر اگوست رنوار، «نقاش و مدلش» از پیکاسو، نقاشی تن از ادوارد مونک، «دوران طلایی» آندره درن و «گذر ۲» جسپر جانز دیگر به نمایش درنیامدند.

منابع مطالعاتی دربارۀ موزه

در خصوص گنجینه و آثار دائمی موزه هنرهای معاصر تهران گزارش‌ها، پژوهش‌ها و تالیفاتی صورت پذیرفته است که شناخت و مطالعۀ موزه و مجموعه را میسر ساخته است. از جمله این منابع می‌توان به کتاب مهدی حسینی با عنوان «مروری بر آثار خارجی گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران» چاپ نشر آبان اشاره نمود که در آن نویسنده به مرور و مطالعۀ آثار هنرمندان خارجی در گنجینه، به شیوۀ غیرخطی، می‌پردازد. کتاب «جنبش هنر نوگرای ایران» از موسسه توسعه هنرهای تجسمی ایران نیز مجموعه آثار هنرمندان ایرانی در گنجینۀ موزه هنرهای معاصر تهران را دربرمی‌گیرد. همچنین صفحۀ ویکی‌پدیای موزه‌ هنرهای معاصر تهران حاوی اطلاعات جامع و قابل توجهی از پیشینه و سیر تاریخی موزه، از ابتدای گردآوری آثار تا پس از انقلاب، و فهرستی از نمونه آثار دائمی نفیس موجود در موزه و اسامی هنرمندان بنام خارجی و ایرانی است، که مطالعۀ آن خالی از لطف نیست.

شیوا فلاحی

اگر به موزه‌گردی علاقه دارید، پیشنهاد می‌کنیم مقاله معرفی موزه ملی قطر را از دست ندهید. همچنین خوشحال می‌شویم اگر نظرات خود را در همین صفحه درباره آثار موزه هنرهای معاصر تهران با ما در میان بگذارید. سایر نوشته‌های ما را در صفحه وبلاگ قضیه دنبال کنید.

به اشتراک بگذارید :

آثار دائم موزه هنرهای معاصر تهران؛ حاضران همیشگی

در صورت داشتن هر گونه سوال در زمینه اخذ ویزا و یا دریافت اقامت می توانید سوالات خود را از ما بپرسید. کارشناسان ما در اسرع وقت به شما جواب خواهند داد.

 
[kk-star-ratings kksr-shortcode]
فهرست مطالب
آثار موزه هنرهای معاصر تهران

در صورت داشتن هر گونه سوال در زمینه اخذ ویزا و یا دریافت اقامت می توانید سوالات خود را از ما بپرسید. کارشناسان ما در اسرع وقت به شما جواب خواهند داد.

 
[kk-star-ratings kksr-shortcode]
معرفی بهترین ابزارهای ساخت عکس با هوش مصنوعی

ساخت عکس با هوش مصنوعی (+ معرفی ۱۰ سایت ساخت عکس با هوش مصنوعی)

گیمیفیکیشن gamification

گیمیفیکیشن چیست و چه فایده‌ای برای کسب‌وکارها دارد؟ + سه نمونه موفق

گالری های معروف تهران

گالری‌های معروف تهران را بشناسید!

نقد و بررسی فیلم طعم چیزها

نقد فیلمِ طعمِ چیزها؛ عشق و شکست با طعمِ راسته‌ی گوساله

ev-cars-what-is-electric-vehicle-24

خودروی برقی، خودرو نسل‌های آینده؛ تمام آنچه باید بدانید!

نقد فیلم گودزیلا منهای یک

نقد گودزیلا منهای یک؛ می‌خواهم دوباره زندگی کنم

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مطالب مرتبط